ฟอนต์ไทย · COMMERCIAL

Leelawadee

ลีลาวดี

โดย Narongsak Chaiwong

Typography & Licensing Specialist, ThaiGraph · 13 มิถุนายน 2569

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ June 2026

Leelawadee คืออะไร

Leelawadee (ลีลาวดี) คือแซนส์ไทยแบบมีหัวของ Microsoft ที่มากับ Windows ตั้งแต่ Vista และเป็นฐานของ Leelawadee UI ตระกูลฟอนต์ที่ Windows 8.1 ขึ้นไปใช้แสดงภาษาไทยในหน้าจอระบบ เอกสาร typography ของ Microsoft ระบุสองตระกูล: Leelawadee มี Regular กับ Bold และ Leelawadee UI มี Regular, Semilight และ Bold

ชื่อฟอนต์มาจากชื่อดอกลีลาวดี เอกสารของ Microsoft ไม่ระบุชื่อนักออกแบบรายบุคคล ลิขสิทธิ์เป็นของ Microsoft Corporation ขณะที่ Angsana New และ Cordia New แบกเอกสารสำนักงานไทยมาตั้งแต่ยุค Word รุ่นแรก Leelawadee ถูกวาดมาเพื่อหน้าจอ และ Leelawadee UI รับหน้าที่ที่ Tahoma เคยทำใน Windows ภาษาไทย

การออกแบบตัวอักษรและโทน

Leelawadee คงรูปอักษรไทยมีหัวตามขนบ — หัวกลมปิดบนพยัญชนะอย่าง ก และ ภ — พร้อมความต่างของเส้นหนาบางที่ต่ำ ซึ่งหน้า specimen ของ Adobe อธิบายว่าออกแบบเพื่อความอ่านง่ายบนหน้าจอ ผลคือฟอนต์ที่ดูเกือบ monolinear เป็นกลาง และให้โทนราชการสมัยใหม่

ฝั่งละตินไม่ใช่ของแถม ตัวพิมพ์ใหญ่และเล็กพัฒนามาจาก Segoe UI พร้อมการปรับที่บันทึกไว้ชัดเจน: ตัว M แคบลงและยอดแหลมยกสูง ตัว i และ l มีหาง และตัว I ไม่มีเชิง ย่อหน้าไทย-อังกฤษที่เซ็ตด้วย Leelawadee จึงนั่งข้างข้อความ UI มาตรฐานของ Windows ได้พอดี เทียบกับ Cordia New แซนส์มีหัวรุ่นเก่าในชุดเดียวกัน Leelawadee อ่านง่ายกว่าที่ขนาดเล็กเพราะหัวใหญ่กว่าและเส้นสม่ำเสมอกว่า

น้ำหนักและการเผยแพร่

Leelawadee มีสองน้ำหนักคือ Regular กับ Bold ส่วน Leelawadee UI เพิ่ม Semilight และขยายชุดอักขระครอบคลุมลาว บูกิส และเขมร ควบคู่ไทยกับละติน ทั้งสองตระกูลไม่มีอิตาลิก

ตารางผลิตภัณฑ์ของ Microsoft ระบุ Leelawadee ตั้งแต่ Windows Vista (ฟอนต์เวอร์ชัน 5.00) ผ่าน Windows 7, 8, 8.1, 10 จนถึง 11 รวมถึง Windows Server 2008 ส่วน Leelawadee UI เริ่มที่ Windows 8.1 ทั้งคู่ยังมีใน Office ในรูปแบบ cloud font ไม่มีน้ำหนัก Thin ไม่มี Black และ Microsoft ไม่เคยประกาศแผนขยายน้ำหนัก

ที่มาของ Leelawadee

Leelawadee มาพร้อม Windows หรือ Office ที่มีไลเซนส์ Microsoft ไม่มีให้ดาวน์โหลดแยก ช่องทางถูกต้องมีสามทาง: เครื่อง Windows, การติดตั้ง Office หรือสำหรับ Leelawadee UI คือเปิดใช้ผ่าน Adobe Fonts ด้วยบัญชี Creative Cloud ซึ่งเงื่อนไขของ Adobe ครอบคลุมงานออกแบบ การเผยแพร่เว็บ PDF และวิดีโอ ส่วนการแจกจ่ายระดับองค์กรหรือ self-host ต้องซื้อไลเซนส์แยกผ่านช่องทาง licensing ของ Microsoft

กับดักอยู่ที่เว็บ เพราะฟอนต์อยู่บนเครื่อง Windows ภาษาไทยแทบทุกเครื่อง CSS จึงอ้าง 'Leelawadee UI' เป็น system fallback ได้ฟรี แต่การแกะไฟล์ TTF ไปเสิร์ฟผ่าน @font-face ละเมิดเงื่อนไขการแจกจ่ายของ Microsoft และผู้ใช้ macOS กับ Android ไม่เคยมีฟอนต์นี้ในเครื่อง สแต็กฟอนต์ที่พึ่ง Windows อย่างเดียวจะพังเงียบ ๆ กับผู้ชมไทยอีกครึ่งหนึ่ง

ฟอนต์ทางเลือกฟรี

Sarabun คือตัวแทนโอเพนซอร์สที่ใกล้ที่สุด: แซนส์ไทยมีหัวที่สร้างมาเพื่อเอกสารและอินเทอร์เฟซ ฟรีบน Google Fonts ครบแปดน้ำหนัก ครอบคลุมทุกอย่างที่ Leelawadee ทำได้ และเพิ่มน้ำหนักบางกับอิตาลิกที่ Microsoft ไม่เคยวาด

Noto Sans Thai ปลอดภัยกว่าสำหรับผลิตภัณฑ์หลายภาษา เพราะอักษรไทยมีหัวเข้าชุดกับระบบ Noto ทั้งหมดและมีครบทุกน้ำหนัก Niramit ให้แซนส์มีหัวที่อุ่นกว่าสำหรับงาน editorial ทั้งสามตัวใช้ไลเซนส์เปิดที่ฝังบนเว็บได้ ซึ่ง Leelawadee ทำไม่ได้

การใช้งานที่เหมาะสม

Leelawadee UI คือคำตอบเมื่อโจทย์คือให้งานไทยกลืนกับหน้าตาระบบ Windows โจทย์ที่เหมาะ:

• แอป Windows ที่แปลเป็นไทย ซึ่งฟอนต์ UI ควรตรงกับระบบปฏิบัติการ
• เทมเพลต Office เอกสาร Word และสไลด์ PowerPoint ที่เวียนใช้ในองค์กรไทยที่ยึด Windows
• เครื่องมือภายในและอินทราเน็ตที่เปิดดูบนเครื่อง Windows ขององค์กรเท่านั้น

ที่ไม่เหมาะ: เว็บไซต์สาธารณะ (ไม่มีไลเซนส์เว็บ ไม่มีบนแพลตฟอร์มอื่น) อัตลักษณ์แบรนด์ และสิ่งพิมพ์ editorial งานเหล่านั้นใช้ทางเลือกฟรีข้างต้นได้โดยไม่ต้องตอบคำถามเรื่องไลเซนส์

การจับคู่

Segoe UI คือคู่ละตินโดยธรรมชาติ เพราะละตินของ Leelawadee เองพัฒนามาจากฟอนต์นั้น สามคู่:

• Segoe UI — ต้นทางของอักษรละตินใน Leelawadee ทำให้ UI สองภาษาเป็นเนื้อเดียว
• Sarabun — แซนส์มีหัวไลเซนส์เปิด สำหรับเอกสารที่ต้องเดินทางออกนอก Windows
• Cordia New — ความต่อเนื่องสำหรับองค์กรที่ย้ายเทมเพลต Office ไทยรุ่นเก่า

ดู /th/learn/typography/ สำหรับบันทึกระบบสองภาษา

สัญญาอนุญาต

Leelawadee เป็นซอฟต์แวร์เฉพาะของ Microsoft ได้สิทธิ์ใช้ผ่าน Windows กับ Office ส่วนสิทธิ์เว็บและการแจกจ่ายขายแยก ห้าม self-host ห้ามฝัง และห้ามแถมไปกับผลิตภัณฑ์ที่ไม่ใช่ของ Microsoft ด้วยไลเซนส์ติดเครื่องเพียงอย่างเดียว Leelawadee UI ใช้ได้ผ่าน Adobe Fonts ด้วยบัญชี Creative Cloud เงื่อนไของค์กรอยู่ที่หน้า licensing ของ Microsoft โครงการที่ต้องการเงื่อนไขเปิดให้ใช้ Sarabun หรือ Noto Sans Thai แทนได้ทันที ตรวจสอบเงื่อนไขล่าสุดที่ หน้า Leelawadee ของ Microsoft Typography

ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ June 2026